माझ्या मांजरीची जात कोणती? ओळखण्याचे सोपे मार्ग

बहुतेक घरगुती मांजरी या गूढ मिश्रवंशाच्या असतात, पण त्यांचा देखावा आणि वर्तन बरंच काही सांगू शकतो. काही सोप्या तपासण्या करून तुम्ही “माझ्या मांजरीची जात कोणती?” या प्रश्नाच्या जवळ पोहोचू शकता, किंवा किमान ती कोणत्या जातीच्या प्रकारासारखी अधिक दिसते हे समजू शकता.

पहिला प्रश्न: शुद्धवंश, मिश्रवंश की फक्त घरगुती प्रकार?

एखादी ठरावीक जात शोधण्याआधी, तुमची मांजर खरोखर शुद्धवंशीय असण्याची शक्यता किती आहे हे ओळखा.

• तुमची मांजर तुम्हाला कुठून मिळाली याचा विचार करा; आश्रयस्थानातून घेतलेल्या किंवा भटक्या मांजरी बहुतांश वेळा शुद्धवंश नसून मिश्रवंशीय घरगुती मांजरी असतात.
• विश्वासार्ह प्रजननाकडून मिळालेल्या वंशावळ कागदपत्रांशिवाय तुमची मांजर “घरगुती लहान केसांची”, “घरगुती मध्यम केसांची” किंवा “घरगुती लांब केसांची” आहे असे गृहित धरा.
• केवळ दिसण्यावरून मांजर शुद्धवंशीय आहे हे सिद्ध होणे फार दुर्मिळ असते, कारण अनेक जातींमध्ये सारखेच रंग, नमुने आणि शरीररचना आढळतात.
• “टॅबी”, “टक्सेडो” किंवा “कॅलिको” यांसारख्या शब्दांना खरी जात न मानता फक्त रंगसंगतीचे नमुने म्हणूनच घ्या.

डोळ्यासमोरचे धागेदोरे: केस, रंग आणि शरीररचना

तुमच्या मांजरीकडे काहीशा नियोजित पद्धतीने पाहिल्यास संभाव्य जातींचा घेर खूपच कमी करता येतो.

• केसांची लांबी आणि पोत पाहा – ते लहान, मध्यम, लांब, कुरळे की केसविरहित आहेत – यावरून लांब केसांच्या किंवा केसविरहित जातींसारख्या गटांना समाविष्ट किंवा वगळणे सोपे जाते.
• रंगाच्या नमुन्यांकडे लक्ष द्या – टॅबी रेषा, सियामी मांजरींसारखे टोकांवर गडद रंग असलेले “पॉइंटेड” चिन्ह, एकसंध रंग, द्विरंगी, कासवाच्या कवचासारखी (टॉर्टॉइसशेल) किंवा कॅलिको रंगसंगती – कारण काही नमुने विशिष्ट जातींमध्ये जास्त प्रमाणात आढळतात.
• डोळ्यांचा रंग आणि आकार नीट पाहा; अतिशय गडद निळे डोळे, दोन वेगळ्या रंगांचे डोळे, किंवा फार गोल किंवा बदामाकृती डोळे हे काही विशिष्ट जातींच्या वैशिष्ट्यांसारखे भासू शकतात.
• शरीराचा प्रकार आणि आकार पाहा – तुमची मांजर आखूड व घट्ट बांध्याची आहे का, सडपातळ व देखणी आहे का, की मोठ्या हाडांची व स्नायुत आहे – कारण जातींच्या अधिकृत निकषांमध्ये ही महत्त्वाची लक्षणे मानली जातात.
• डोके, कान आणि शेपटीकडेही लक्ष द्या – दुमडलेले कान, टोकाशी केसांचे गुच्छ, लहान शेपटी किंवा अगदी शेपटीच नसणे यांसारखी उठावदार वैशिष्ट्ये काही स्थिर स्थापित जातींकडे इशारा करू शकतात.

वर्तन आणि स्वभावातील संकेत

फक्त स्वभावावरून जात ठामपणे सिद्ध होत नाही, पण दिसणाऱ्या लक्षणांना पाठिंबा मिळू शकतो.

• तुमची मांजर किती बोलकी आहे हे पाहा; सतत म्याव करून “मत” व्यक्त करणाऱ्या मांजरी अत्यंत आवाज करणाऱ्या जातींसारख्या वाटू शकतात, तर शांत स्वभावाच्या मांजरी सौम्य, कमी गडबड करणाऱ्या जातींशी जुळू शकतात.
• सक्रियतेची पातळी आणि खेळण्याची पद्धत लक्षात घ्या – सतत धावपळ आणि उर्जा, मध्यम प्रमाणात खेळकरपणा, की अगदी निवांत बसून राहण्याची सवय – आणि हे सर्व जातींच्या प्रचलित वर्णनांशी तुलना करा.
• माणसांशी आणि इतर पाळीव प्राण्यांशी ती किती मिळून मिसळून राहते हे पाहा; सतत मालकाच्या मागे फिरणाऱ्या “चिकट” मांजरी किंवा फारच स्वावलंबी, स्वतःपुरत्या राहणाऱ्या मांजरी या दोन्ही स्वभावांचे ढाचे काही विशिष्ट जातींसारखे वाटू शकतात.
• वेगळ्या सवयी नोंदवा – खेळणी आणून देणे, पाण्यात खेळायला आवडणे, खांद्यावर बसून राहणे यांसारख्या; या आगळ्या सवयी कधी कधी काही प्रसिद्ध जातींच्या नेहमीच्या वर्तनाशी जुळतात.

ऑनलाइन साधने, डीएनए चाचण्या आणि तज्ज्ञांची मदत

निरीक्षण पुरेसे नसेल, तर काही सोपी साधने आणि कुशल व्यक्ती अधिक स्पष्ट चित्र देऊ शकतात.

• अनियमित इंटरनेट चित्रांवर अवलंबून राहण्यापेक्षा मोठ्या मांजरी नोंदणी संस्थांच्या अधिकृत जातींची माहिती आणि छायाचित्रे यांच्याशी तुमच्या मांजरीची काळजीपूर्वक तुलना करा.
• ऑनलाइन प्रश्नमंजुषा किंवा चेहरामोहरा जुळवणारी साधने मजेसाठी वापरा, परंतु ती चुकू शकतात आणि त्यांना अंतिम पुरावा मानू नका.
• तुम्हाला तुमच्या मांजरीची अनुवांशिक रचना अधिक सखोल समजून घ्यायची असेल, तर मांजरांसाठीची डीएनए चाचणी विचारात घ्या; जातींचा प्रभाव तसेच आरोग्यविषयक संकेत दर्शवणाऱ्या चाचण्यांकडे विशेष लक्ष द्या.
• तुमच्या मांजरीचे चांगल्या दर्जाचे फोटो आणि स्वभावाचे थोडक्यात वर्णन पशुवैद्यकांना किंवा मांजरी तज्ज्ञांना दाखवा, जेणेकरून संभाव्य जातीचा अधिक माहितीपूर्ण अंदाज मिळू शकेल.
• विश्वासार्ह मांजरींची मंचे किंवा जातींचे क्लब यांमध्ये सामील व्हा आणि अनुभवी मालकांकडून अभिप्राय मागा; मात्र हे लक्षात ठेवा की तज्ज्ञसुद्धा अनेकदा अशा मांजरींना केवळ “घरगुती”, अमुक एका जातीसारखी भासणारी मिश्रवंशीय म्हणूनच ओळखू शकतात.

निष्कर्ष

बहुतेक मांजरी या आपल्याला प्रिय असलेल्या मिश्रवंशीय साथीदार असतात, आणि हे पूर्णपणे स्वाभाविक आहे. देखावा, वर्तन, इतिहास आणि इच्छेनुसार केलेली डीएनए चाचणी या सगळ्यांचा एकत्रित विचार केल्यास, तुमची मांजर कोणत्या घरगुती प्रकारात मोडते आणि ती कोणत्या जातींसारखी दिसते याची साधारण कल्पना येऊ शकते. शुद्धवंश सिद्ध करण्यापेक्षा तुमच्या मांजरीचे वेगळेपण आणि खास गुण समजून घेण्यावर अधिक लक्ष द्या. या जाणिवांचा वापर करून तुम्ही तिच्या स्वभावाला अनुरूप अशी अधिक चांगली काळजी, मन रमता येईल अशी क्रियाकलापांची साधने आणि खऱ्या अर्थाने तिला शोभेल असे घरगुती वातावरण तयार करू शकता.